Dành cho du khách

 
Dành cho du Khách

Lễ hội Đình Nhân Lạc

Lễ hội đình Nhân Lạc xã Nhân Đạo huyện Sông Lô là một trong các lễ hội của huyện giữ được nhiều nét truyền thống văn hóa bản địa đặc thù tốt đẹp được lưu truyền từ ngàn xưa. Ngày xưa trong 1 năm đình Nhân Lạc có 4 tiệc chính.

- Tiệc cầu đinh ngày mùng 3 tháng Giêng âm lịch.

- Tiệc rước cỗ ngọn ngày mùng 2 tháng 2 âm lịch

- Tiệc thánh hóa ngày 5 tháng 5 âm lịch

- Tiệc sinh thánh ngày 1 tháng 12 âm lịch

Từ năm 2001 làng đã thống nhất các ngày tiệc trong năm tổ chức một lần vào mùng 1 và mùng 2 tháng 2 âm lịch. Lễ hội đình Nhân Lạc giáo dục củng cố ý thức tâm linh cội nguồn dân tộc, ghi nhận biết ơn công lao của liệt tổ, liệt tông, anh hùng dân tộc vì xã tắc sơn hà mà tận trung báo Quốc, vì cuộc sống của bách tính muôn dân, vì toàn vẹn non sông trời Nam đất Việt. Giáo dục cho thế hệ trẻ phát huy truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN. Đình Nhân Lạc thờ nhị vị đại vương là tể tướng Lữ Gia (Nguyễn Triêu Lệ) và thần Quý Minh, đã được các đời vua sắc phong thần, hiện đình còn giữ lại được 6 đạo sắc phong.

Lễ hội đình Nhân Lạc còn thể hiện ước mong  sinh được nhiều con trai qua tục bốc phần hờ, bốc quờ của tiệc cầu đinh. Rước cỗ ngọn, rước cây mây tổ mối thể hiện ý nghĩa quý trọng lúa gạo đã nuôi sống bao thế hệ, người Việt, giáo dục ý thức gia đình phải có trên có dưới, có trước có sau, kính trên nhường dưới, kính già yêu trẻ. Cần phải sống đoàn kết với nhau như bụi dây mây, sống ngay thẳng hướng thiện, trong cuộc sống dù khó khăn gian khổ vẫn cùng nhau chia sẻ có phúc cùng hưởng, có họa cùng chịu, kiên cường, gan góc, anh dũng quật cường thu phục thiên nhiên chống lại kẻ thù. Cụ từ của đình nói về lễ hội rước cây Mây còn có nghĩa:

“Vận nước như mây cuốn

Trời nam mới thái bình

Vô vi trên điện các

Chốn chốn dứt đao binh”

Rước tổ mối cũng vậy, người dân Nhân Đạo cho rằng tổ mối có kiến trúc tinh xảo hơn tổ ong, tổ mối được xây thành tòa lâu đài nguy nga, tráng lệ, kiến trúc trên dưới có sự phân công trách nhiệm, mối chúa, mối thợ thể hiện khát vọng xã hội của người dân. Rước cây mây, tổ mối là một hình thức răn dạy về đạo đức, luân lý của người Nhân Lạc xưa và nay.

Trước ngày khai hội vào khoảng ngày 15 tháng chạp các bô lão trong làng họp bàn chọn một gia đình song toàn, ăn ở nhân đức, không tang ma, sống thuận hòa có uy tín trong làng, có trên có dưới. Gia đình được chọn mua một con lợn đực đen tuyền, mạnh khỏe đem về nhà nuôi một cách đặc biệt gọi là lợn ông Cầu. Các bô lão cũng họp để chọn ra một ông chủ tế có đức độ, hiểu biết sâu rộng với nhiệm kỳ chủ tế trong 1 năm.

Sáng mùng 1 tháng 2 mọi công tác chuẩn bị lễ hội: Con người, cơ sở vật chất, khánh tiết… đã sẵn sàng theo đề án, kế hoạch đã được UBND xã phê duyệt. Suốt buổi sáng là màn giao lưu văn nghệ hấp dẫn của dân làng, có năm còn mời cả đoàn văn nghệ quan họ hoặc đoàn văn công tỉnh tham gia biểu diễn giao lưu phục vụ nhân dân.

Đúng 1h30’ chiều mùng 1 lễ rước được bắt đầu.Đội hình lễ rước đi khoan thai,chậm rãi từ  đình Nhân Lạc rước vòng quanh làng rồi trở về đình. Đi đầu là đội cờ do 20 cháu thiếu niên tiêu biểu của làng thực hiện, tiếp theo đội cờ là phường bát âm được tuyển chọn, thường là các cô trung niên có giọng hát hay tay múa dẻo, mặc áo tứ thân. Số các cô phải là số chẵn để thể hiện sự vẹn tròn. Tiếp đến là 16 thanh niên cầm rước hai bộ bát bửu , sau bát bửu là 8 thanh niên rước chấp kích. Ngay sau đội chấp kích là kiệu Thành Hoàng do 8 thanh niên ưu tú rước. Trên kiệu có bày cỗ ngọn được làm từ gạo nếp, gạo tẻ, đỗ xanh, vừng lạc chế thành bánh trưng, bánh dày, bánh rán, bánh đa… được xếp thành ngọn núi. Cây mây được cuốn thành cuộn cuốn vòng quanh ngai trên kiệu rước. Tổ mối được làm từ bột gạo, rán phồng ghép vào nhau trông như tổ mối, tổ mối nằm trong cuộn mây quanh ngai rước. Đi sau kiệu rước là đoàn rước lợn ông Cầu gồm 8 thanh niên, hai thanh niên rước và đánh trống cùng hai thanh niên rước và đánh chiêng. Đoàn rước xếp thành hai  hàng nối tiếp nhau, đi sau đoàn rước là đông đảo nhân dân, khán giả đi theo hò reo cổ vũ vang trời lở đất trong tiếng trống, tiếng chiêng rộn rã.

Đoàn rước quay trở về đình, ông Cầu được đặt giữa sân đình. Ông chủ tế cùng các quan viên vận y phục đặc trưng thực hiện nghi thức cúng tế trang trọng gọi là cúng tế sát huyết. Cúng tế xong xuôi ông Cầu được đưa ra phía sau cạnh đình mổ thịt (trước kia mổ tại sân đình). Khác với nhiều phong tục ở nơi khác lấy tất cả các phần thịt lên cúng tế,ở Nhân lạc chỉ lấy phần thịt ở cổ lợn cắt thành 12 miếng gọi là 12 miếng “lăm” cùng với bong bóng lợn để nguyên được bày lên chiếc mâm sơn son thiếp vàng hình chữ nhật đưa lên bàn thờ trong đình để cúng lễ. Mười hai miếng thịt lăm sau khi cúng tế xong thì được chia cho các gia đình chưa có con trai. Ngày xưa, người được phần hờ nếu năm đó linh ứng sinh con trai hoặc con gái sinh ra cũng được coi là một đinh của làng. Người con gái đó được hưởng mọi quyền lợi cũng như có nghĩa vụ như người con trai trong gia đình cho tới năm 18 tuổi. Bong bóng ông Cầu sau khi được cúng tế thì ông Từ ở đình rước lấy bằng hai tay trang trọng múa theo nhịp trống chiêng ba lần rồi tung ra giữa sân đình cho nhân dân bắt gọi là “bốc quờ”. Ai may mắn bắt được bong bóng ông Cầu thì được coi là bắt được may mắn cả năm cho gia đình. Thịt ông Cầu sẽ chế biến thành cỗ cho dân làng ngày hôm sau.

Sang sáng mùng 2 tháng 2 tổ chức tế lễ tại đình và tổ chức thi đấu thể thao, các trò chơi dân gian dưới sân hội trước đình nên không khí đặc biệt náo nhiệt. Tế lễ ở đình Nhân Lạc chỉ bao gồm 15 người. Ông chủ tế mặc áo đỏ, các quan viên mặc áo xanh gồm một ông đọc chúc văn, hai ông đồng văn, bốn ông bồi tế, hai người đánh trống, chiêng, bốn cô trung niên trong ban nhạc đình. Nghi thức tế lễ được tiến hành ba lần dâng hương, dâng rượu, dâng trầu nước, đọc chúc văn.

Bên sân lễ hội trước đình được tổ chức thi đấu bóng chuyền do Hội nông dân xã tổ chức. Môn bóng chuyền có các giải nhất, nhì, ba. Đoàn thanh niên xã tổ chức thi kéo co, hội CCB xã tổ chức thi cờ tướng, hội người cao tuổi tổ chức thi chọi gà đều có giải nhất, nhì, ba. Riêng trò bịt mắt bắt vịt trên cạn do đoàn thanh niên duy trì thì ai bắt được vịt nhận phần thưởng luôn là con vịt đã bắt được. Đến trưa khi nhân dân cùng nhau thụ lộc cỗ được chế biến từ thịt ông Cầu thì lễ hội kết thúc. Mọi người trở về nhà đem theo rất nhiều niềm vui và hy vọng một năm thuận lợi, an khang, hạnh phúc./.

Đỗ Mạnh Hà

Ngày đăng: 18/01/2021