Dành cho du khách

 
Dành cho du Khách

Chùa Hoa

Chùa Hoa (còn có tên gọi là chùa Phan Lãng) tọa lạc trên một vị trí thoáng mát, cao ráo, hướng Nam, thuộc địa giới hành chính thôn Phan Lãng, xã Cao Phong, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc; là chốn tôn nghiêm, nơi sinh hoạt văn hóa cộng đồng của dân cư ba thôn thuộc làng Phan Lãng cổ xưa và các vùng lân cận.

Theo tài liệu thống kê năm 2019, ba thôn thuộc làng Phan Lãng cổ (nơi chùa Hoa tọa lạc) có diện tích là 97,55 ha, dân số 1.693 người (riêng thôn Phan Lãng có 470 người); nghề chính của bà con nơi đây là làm ruộng, mây tre đan và dịch vụ.

Trải nhiều thời kỳ lịch sử, thôn/làng Phan Lãng cũng chịu sự thay đổi, điều chỉnh địa giới của mỗi giai đoạn. Cụ thể như sau:

Thời Hùng Vương, đất đai Phan Lãng thuộc thôn Vị Trù, xã Phan Lãng, bộ Văn Lang.

Thời thuộc Hán thuộc quận Giao Chỉ.

Từ thế kỷ thứ III đến thế kỷ V: thôn Vị Trù thuộc Phan Lương, Phan Lãng, huyện Mê Linh, quận Tân Xương.

Từ thế kỷ thứ VI đến thế kỷ X: Vị Trù thuộc quận Tân Xương, huyện Phong Châu, gọi tắt là Phong Châu.

Thời Trần (thế kỷ XIII đến thế kỷ XIV): Vị Trù thuộc châu Tam Đái (còn gọi là Tam Đới), lộ Đông Đô.

Thời Hậu Lê (thế kỷ XV đến thế kỷ XVIII): thuộc huyện Lập Thạch, phủ Tam Đái (Tam Đới), trấn Sơn Tây.

Đến thời Nguyễn (thế kỷ XIX), trấn đổi thành tỉnh, Phan Lãng thuộc huyện Lập Thạch, phủ Tam Đới, tỉnh Sơn Tây.

Năm 1890, thực dân Pháp thành lập đạo Vĩnh Yên, Phan Lãng thuộc huyện Lập Thạch, đạo Vĩnh Yên.

Tháng 4 năm 1891, đạo Vĩnh Yên giải thể, Phan Lãng thuộc tỉnh Sơn Tây.

Năm 1899 lập lại tỉnh Vĩnh Yên, vùng đất này thuộc tỉnh Vĩnh Yên.

Đầu thế kỷ XX, Phan Lãng thuộc tổng Sơn Bình, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Yên.

Sau cách mạng tháng 8 năm 1945, Nhà nước Việt Nam Dân chủ Công hòa xóa bỏ đơn vị cấp tổng, thành lập đơn vị hành chính cấp xã. Phan Lãng thuộc xã Văn Quán.

Năm 1948, thành lập xã Cao Phong, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Yên.

Năm 1950, hai tỉnh Vĩnh Yên và Phúc Yên sáp nhập thành tỉnh Vĩnh Phúc. Phan Lãng thuộc xã Cao Phong, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc.

Tháng 3 năm1968, hai tỉnh Vĩnh Phúc và Phú Thọ hợp nhất thành tỉnh Vĩnh Phú. Phan Lãng thuộc xã Cao Phong, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phú.

Tháng 01 năm 1997, tỉnh Vĩnh Phú tách ra làm hai tỉnh: Phú Thọ và Vĩnh Phúc. Phan Lãng thuộc xã Cao Phong, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc.

Tháng 4 năm 2009, điều chỉnh địa giới huyện Lập Thạch thành hai huyện Lập Thạch và Sông Lô, thôn Phan Lãng thuộc xã Cao Phong, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc.

Vài nét khái quát về chùa Hoa

Chùa Hoa cổ có niên đại xây dựng từ lâu đời. Căn cứ vào cây hương đá hiện còn lưu giữ tại di tích; căn cứ vào cuốn Xã chí xã Phan Lương (Lãng), tổng Sơn Bình, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Yên kê năm 1939, kí hiệu AJL/8 hiện lưu giữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm Hà Nội, có thể đoán định chùa Hoa được xây dựng vào năm 1734, thời vua Lê Thuần Tông (1699 - 1735).

Theo ký ức người cao tuổi và những chuyện kể trong dân gian nơi đây, thì chùa Hoa thủa xưa là một ngôi danh lam khá bề thế, tọa lạc trên thế đất đẹp, sơn chầu thủy tụ; phía trước chùa có đường cái Tây, có đồi Hàng Cơm, có chợ Hàng Bà Vàng. Hai bên có đồng Ao và ao Lóc, có ngòi nước sâu chảy ra sông Lô qua cống Xa Cà, có cây gạo, cây quếch và hai cây gáo cổ thụ rất to. Ngày nay, vì nhiều nguyên nhân, mà những đại cổ thụ này đều đã không còn.

Trải qua mưa nắng thời gian, chịu những tác động từ thiên nhiên, tao loạn, chiến tranh, giặc giã; năm 1966, cả đình làng và chùa Hoa đều bị phá hủy, triệt giải hoàn toàn, chỉ còn lại nền móng. Đến năm 1995, Nhân dân địa phương đã hưng công góp của, phục dựng lại ngôi chùa trên nền cũ, theo hướng cũ với mặt bằng ngôi chùa được kiến trúc theo hình chữ Đinh () gồm 5 gian tiền đường, 3 gian thượng điện, tường hồi bít đốc. Trong đó, tòa tiền đường với 5 gian có bề rộng 4,3m, dài 14,9m , diện tích 64m2, hệ thống cột chịu lực bằng bê tông cốt thép, mái bằng gỗ, các bộ vì kèo theo kiểu thức quá giang gối tường, gối cột, chi tiết kiến trúc gỗ được bào trơn, đóng bén, không đục chạm, trang trí, mái lợp ngói Sông Cầu loại mới.

Tiếp đến là tòa thượng điện gồm 3 gian, rộng 8,1m, sâu 4,5m, diện tích 36,5m2 các bộ vì kèo theo kiểu thức quá giang gối tường, gối cột. Cấu kiện kiến trúc bào trơn, đóng bén, không đục chạm, trang trí.

- Năm 2015, nhân dân địa phương xây dựng thêm 5 gian nhà khách kết hợp với nhà sắp lễ về phía bên trái tòa tam bảo.

Chùa Hoa hiện còn lưu giữ một số cổ vật có giá trị về nhiều mặt, gồm một tấm bia, một mặt cột bằng đá tạo dựng vào tháng Năm, niên hiệu Long Đức đời thứ 3 (1734) cách ngày nay khoảng 385 năm.

Nhân vật thờ:

Chùa Hoa thờ Phật, theo phái Đại thừa.

Đại thừa (Cỗ xe lớn) hay còn gọi là Đại thặng (Bánh xe lớn), là một trong hai trường phái lớn của đạo Phật: Đại thừa và Tiểu thừa. Tiểu thừa hay Tiểu thặng có nghĩa hiểu là “Cỗ xe nhỏ” hay “Bánh xe nhỏ”.

Xuất hiện trong thế kỷ thứ Nhất trước Công nguyên, phái Đại thừa tự nhận là “cỗ xe lớn” nhờ dựa trên tính đa dạng của giáo phái, mở đường cho một số lớn chúng sinh, có thể giác ngộ cả hai phái Tiểu thừa và Đại thừa, đều bắt nguồn từ vị Phật lịch sử Thích ca Mâu ni nhưng khác nhau về sự quan tâm và thực hành giáo pháp và tư tưởng. Hình tượng tiêu biểu của phái Đại thừa là Bồ tát với tích vượt trội là lòng từ bi. Bộ kinh được xem là Kinh văn Đại thừa đầu tiên là Bát nhã - Bát thiên tụng.

Sinh hoạt văn hóa và tín ngưỡng.

Hàng năm, tại chùa Hoa, thường tổ chức các ngày lễ trọng như sau:

*Rằm tháng Giêng âm lịch là tết Nguyên tiêu hay tết Thượng nguyên; dù kinh điển nhà Phật không nói đến ngày rằm tháng Giêng nhưng trong tâm thức người Việt thì đây là dịp lên chùa cúng sao - giải hạn, cầu nguyện điềm lành. Trong lễ tết này nhà chùa thường tụng kinh Dược sư và khuyên các phật tử cùng tụng niệm và hồi hướng công đức để thế giới được an lành.

*Ngày rằm tháng Tư âm lịch (Lễ Phật đản) là ngày sinh của đức Phật.

Theo truyền thống Phật giáo Bắc tông và ảnh hưởng Phật giáo Trung Hoa, ngày này chỉ là ngày kỷ niệm, ngày sinh của đức Phật Thích ca; tuy nhiên theo Phật giáo Nam truyền và Phật giáo Tây Tạng thì ngày này là ngày Tam hiệp, gồm: kỷ niệm Phật đản, Phật thành đạo và Phật nhập niết bàn.

*Rằm tháng Bảy âm lịch: Lễ Vu lan (lễ báo hiếu).

Là một trong những lễ chính của Phật giáo (Đại thừa Bắc tông), trùng hợp với ngày rằm tháng Bảy xá tội vong nhân theo phong tục Á Đông. Theo tín ngưỡng dân gian, ngày rằm tháng Bảy là ngày mở cửa “ngục” ân xá cho vong nhân nên có lễ cúng cô hồn vào buổi chiều cho các vong linh không nhà cửa, không nơi nương tựa, không có thân nhân trên dương thế thờ cúng, và là ngày mọi tù nhân ở địa ngục có cơ hội được xá tội, được thoát sanh về cảnh giới an lành.

Ngoài các ngày lễ trọng nêu trên thì cứ vào mùng Một, ngày Rằm hằng tháng, các tăng, ni, phật tử và dân làng thường đến chùa chiêm bái, hành lễ, tụng kinh niệm Phật cầu mong vạn sự an lành.

Chùa Hoa đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh theo quyết định số 547/ QĐ-UBND ngày 15/02/2019.

BBT

 

Ngày đăng: 18/01/2021