Dành cho du khách

 
Dành cho du Khách

Đình Xóm Mới

Đình Xóm Mới là ngôi đình làng của bà con dân tộc Cao Lan, sinh sống tại Xóm Mới, xã Quang Yên, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc. Đình Xóm Mới là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng cư dân nơi đây, là nơi lưu giữ nhiều giá trị văn hóa phi vật thể đặc sắc của tộc người Cao Lan ở Vĩnh Phúc, thể hiện rõ qua các lễ hội, lễ tiệc và các sinh hoạt văn hóa truyền thống khác diễn ra tại đình.

1. Nhân vật được thờ, quy mô kiến trúc.

Theo thần tích còn được lưu giữ ở đình thì đình Xóm Mới thờ vị thành hoàng làng là Lữ Gia đại vương. Đình Xóm Mới thuộc loại di tích kiến trúc nghệ thuật, có niên đại từ khoảng hơn hai trăm năm về trước. Sau những thăng trầm, biến cố của lịch sử, của thiên nhiên và thời gian, ngôi đình đã trải nhiều lần trùng tu, sửa chữa.

Đình Xóm Mới tọa lạc ở vị trí đắc địa, trên một khu đất cao, thoáng đãng; phía trước là một khoảng sân rộng, là nơi tổ chức các công việc, nghi thức trong những ngày lễ hội của làng; bên phải đình là cánh đồng làng quanh năm xanh tốt, cũng là nơi diễn ra nghi thức “xuống đồng” trong lễ hội lôồng tôồng (xuống đồng) - một lễ hội truyền thống tiêu biểu, độc đáo, diễn ra hằng năm của đồng bào Cao Lan.

Đình có kết cấu gồm hai gian thờ dọc, kích thước chiều rộng (chiều ngang) là 4,45m, chiều dọc là 5,6m, chiều cao đến thượng lương là 3,8m. gian trước là tiền tế, gian sau được nâng cao 1,95m làm thượng cung, bên trong đặt bát hương thờ thành hoàng (Tể tướng Lữ Gia). Bên phải có trổ cửa và đặt cầu thang lên xuống. Mái đình lợp ngói. Toàn bộ khung, cột, sàn, cầu thang làm bằng gỗ, các kết cấu của đình đa phần được bào trơn, đóng bén, đơn giản mà bền chắc.

Đình Xóm Mới có quy mô nhỏ, không bề thế như các ngôi đình lớn, nhưng được tọa lạc giữa ba bề cây cối và núi rừng nên mang luôn dáng vẻ thâm nghiêm, u tịch.

2. Các hiện vật trong di tích

 *Về đồ sứ có ba bát hương; với các kích cỡ khác nhau:

- Một chiếc cao 10cm, đường kính 14 cm;

- Một chiếc cao 10cm, đường kính 10cm;

     - Một chiếc cao 8cm, đường kính 10cm.

*Về đồ gỗ gồm có một chiếc trống tang liền, đường kính 32 cm, dài thân 42cm

3. Lễ hội truyền thống

Đình Xóm Mới từ khi khởi dựng đến nay luôn là trung tâm sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng, gắn bó mật thiết với Nhân dân trong thôn. Một năm có bốn mùa xuân, hạ, thu, đông thì tại đình cũng diễn ra các nghi lễ cúng tế theo đủ bốn mùa và đều gọi là tiệc đình, với mục đích cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, nhân khang vật thịnh.

Lễ hội khai xuân (mở cửa đình) tổ chức vào mùng 3 tháng Giêng hằng năm, lễ hội này thường được chuẩn bị từ năm trước, tới ngày 3 tháng Chạp năm đó, dân làng dựng một cây nêu trước cửa đình, nhằm mục đích tâu lên các thần thành hoàng, thần linh, thổ địa, thần núi… được biết để về tại đình làng hưởng cúng tế, khai xuân và ban phước lộc cho dân. Lễ hội này gồm các hoạt động dâng hương, tế lễ, xin quẻ… Lễ vật thường đơn giản, chỉ gồm hoa quả, bánh kẹo, gà… Sau lễ này nhà nhà, người người mới được phép động thổ hay bắt tay vào làm các công việc nhà nông đầu năm. Bên cạnh phần lễ còn có phần hội với các hoạt động vui chơi văn nghệ và các trò chơi dân gian như chọi gà, ném còn…

Đình Xóm Mới đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc xếp hạng di tích lịch sử văn hóa  cấp tỉnh theo quyết định số 297/QĐ-UBND ngày 28 tháng 01 năm 2011.

BBT

Ngày đăng: 18/01/2021